Аудитын ажлын эцсийн бүтээгдэхүүн нь аудиторын дүгнэлт юм. Монгол Улсад аудитыг Аудитын олон улсын стандарт (ISA)-ын дагуу гүйцэтгэдэг бөгөөд дүгнэлтийн төрлийг ISA 700, ISA 705, ISA 706 стандартаар тодорхойлдог.

1. Зөрчилгүй дүгнэлт (Unmodified opinion), ISA 700

Санхүүгийн тайлан нь бүх материаллаг зүйлсийн хувьд холбогдох тайлагналын хүрээ (жишээ нь, СТОУС)-ний дагуу үнэн зөв, шударга толилуулагдсан гэж аудитор үзсэн тохиолдолд гаргана. Хамгийн түгээмэл бөгөөд хүсүүштэй дүгнэлт юм.

2. Хязгаарлалттай дүгнэлт (Qualified opinion), ISA 705

Аудитор дараах тохиолдолд гаргана:

  • Материаллаг алдаатай мэдээлэл илэрсэн боловч нөлөө нь бүхэлдээ нөлөөлөх (pervasive) биш; эсхүл
  • Тодорхой хэсэгт хангалттай нотлох баримт олж аваагүй боловч болзошгүй нөлөө нь бүхэлдээ нөлөөлөхгүй.

Дүгнэлтэд "...-аас бусад тохиолдолд" гэсэн томъёолол орж, хязгаарлалтын үндэслэлийг тусгайлан тайлбарладаг.

3. Сөрөг дүгнэлт (Adverse opinion), ISA 705

Материаллаг алдаатай мэдээлэл нь санхүүгийн тайланд бүхэлдээ нөлөөлж байгаа тул тайлан үнэн зөв, шударга бус гэж аудитор дүгнэсэн тохиолдолд гаргана.

4. Дүгнэлт гаргахаас татгалзах (Disclaimer of opinion), ISA 705

Аудитор хангалттай, зохистой нотлох баримт олж авч чадаагүй бөгөөд болзошгүй нөлөө нь бүхэлдээ нөлөөлөхүйц байвал дүгнэлт илэрхийлэхээс татгалзана.

Онцлох зүйлийн болон бусад асуудлын догол мөр, ISA 706

Эдгээр нь дүгнэлтийн төрөл биш, харин зөрчилгүй дүгнэлтэд ч нэмж болох тайлбар юм. Жишээ нь, ирээдүйд үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлэх чадвартай холбоотой материаллаг тодорхойгүй байдал (ISA 570), томоохон шүүхийн маргаан, тайлант хугацааны дараах чухал үйл явдал зэргийг хэрэглэгчийн анхааралд хүргэдэг.

Яагаад чухал вэ

Банк, хөрөнгө оруулагч, Санхүүгийн зохицуулах хороо, хөрөнгийн бирж зэрэг байгууллагууд аудитын дүгнэлтийн төрлийг шийдвэр гаргахдаа шууд харгалздаг. Хязгаарлалттай эсвэл сөрөг дүгнэлт нь зээл авах, үнэт цаас гаргах боломжид нөлөөлж болзошгүй. Тиймээс нягтлан бодох бүртгэлээ жилийн турш стандартын дагуу хөтөлж, аудиторт баримтаа бүрэн, цаг тухайд нь өгөх нь чухал.

Аудитад бэлтгэх, өмнөх жилийн хязгаарлалтыг арилгах талаар бидэнтэй зөвлөлдөөрэй.

Эх сурвалж